ในขณะที่โลกศิลปะร่วมสมัยเต็มไปด้วยนิทรรศการระยะสั้น งบประมาณจำกัด และความไม่มั่นคงทางอาชีพ ล่าสุด Espoo Museum of Modern Art หรือ EMMA พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่ที่ใหญ่ที่สุดของฟินแลนด์ กำลังทดลองโมเดลใหม่ที่อาจเปลี่ยนวิธีคิดเรื่อง ‘การสนับสนุนศิลปิน’ ไปอย่างสิ้นเชิง

ภายใต้การนำของ คริสต์ กรอยท์เฮาเซน พิพิธภัณฑ์ได้ประกาศโครงการระยะยาวเพื่อสนับสนุนศิลปิน 4 คน ได้แก่ พี. สตาฟฟ์, ทาริก คิสวานสัน, เยนนา ซูเตลา และ เอเกล บุดวีตีเต ด้วยการสนับสนุนที่ครอบคลุมทั้งด้านการเงิน การผลิตผลงาน และสวัสดิการชีวิต

แทนที่จะมอบเพียง ‘ค่าศิลปิน’ สำหรับนิทรรศการแบบครั้งคราว EMMA จะซื้อผลงานของศิลปินอย่างต่อเนื่อง สนับสนุนงบการผลิตงานภายนอก มอบเงินสนับสนุนรายปีแบบพาร์ตไทม์เพื่อลดแรงกดดันทางการเงิน รวมถึงช่วยจ่ายค่าประกันสุขภาพเป็นเวลา 1 ปี

ศิลปินทั้งสี่คนยังมีความเชื่อมโยงกับภูมิภาคนอร์ดิก-บอลติก และอยู่ในช่วง ‘mid-career’ หรือช่วงกลางเส้นทางอาชีพ ซึ่งกรอยท์เฮาเซนมองว่าเป็นช่วงเวลาที่ซับซ้อนและน่าสนใจที่สุดของชีวิตศิลปิน ทั้งในเชิงอารมณ์และการสร้างสรรค์
.
ด้าน เยนนา ซูเตลา หนึ่งในศิลปินที่ได้รับเลือก กล่าวว่า ช่วงกลางอาชีพมักเป็นช่วงที่ศิลปินต้องรับภาระชีวิตสูงสุด ทั้งเรื่องเวลา ค่าใช้จ่าย และความคาดหวัง แต่กลับเป็นช่วงที่แทบไม่มีโครงการสนับสนุนระยะยาวแบบนี้เกิดขึ้น

โครงการนี้จะต่อยอดไปสู่การจัดนิทรรศการใหญ่ของศิลปินแต่ละคนในปี 2029-2030 และมีแผนนำไปจัดแสดงร่วมกับสถาบันอื่นในระดับนานาชาติ โดยศิลปินสามคนจากโครงการนี้กำลังมีผลงานจัดแสดงใน Venice Biennale ด้วยการสนับสนุนจาก EMMA

กรอยท์เฮาเซนยังวิจารณ์ว่า พิพิธภัณฑ์จำนวนมากในปัจจุบันกำลังทำงานภายใต้ ‘โหมดเอาตัวรอด’ จนไม่กล้าเสี่ยงหรือทดลองสิ่งใหม่ ๆ อีกต่อไป โปรแกรมนิทรรศการจำนวนมากจึงยังอยู่ในเซฟโซนและเหมือนกันไปทั่วโลก เพื่อรักษาจำนวนผู้เข้าชมและความมั่นคงทางการเงิน

“ผมอยากให้การสนับสนุนนี้เกิดขึ้นกับ ‘ตัวศิลปิน’ ไม่ใช่แค่กับผลงานศิลปะ” เขากล่าว

ขณะที่ พี. สตาฟฟ์ สะท้อนว่า โมเดลสนับสนุนของสถาบันศิลปะหลายแห่งยังติดอยู่กับวิธีคิดแบบยุค 70s หรือ 90s และไม่เข้าใจความจริงของศิลปินร่วมสมัยที่ต้องใช้ชีวิตอย่างไม่มั่นคง แม้จะมีชื่อเสียงหรือได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติแล้วก็ตาม