ถ้าพูดถึงงานฝีมือของจังหวัด ‘สกลนคร’ หลายคนอาจนึกถึงผ้าย้อมคราม งานทอมือ และงานฝีมือที่อยู่คู่กับผู้คนในพื้นที่มานาน แต่จะเป็นอย่างไร ถ้าผ้าย้อมครามที่เราคุ้นตาถูกพาออกไปเจอกับโลกของแฟชั่นร่วมสมัยมากขึ้น?
นี่คือสิ่งที่ ‘Sakon Edit’ แบรนด์ท้องถิ่นน้องใหม่จากจังหวัดสกลนครกำลังทดลองทำ โดยแบรนด์นี้ไม่ได้ออกแบบหรือผลิตงานฝีมือขึ้นมาใหม่ แต่เลือกทำหน้าที่คัดสรรและนำสิ่งที่มีอยู่แล้วมา ‘Edit’ ใหม่ ผ่านมุมมองของ ‘เมเจอร์ - นวพรรษ สิริเชี่ยวสกุล’ นักศึกษาสาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่อยากพางานฝีมือของชาวบ้านและพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงจากจังหวัดสกลนครออกจากภาพจำเดิม ๆ และเข้าสู่โลกของ Street Craft, Raw and Contemporary
เมเจอร์เล่าจุดเริ่มต้นของการทำแบรนด์ให้เราฟังว่า “จุดเริ่มต้นของ Sakon Edit มาจากการที่คุณป้าของหนู ‘ปรียากร จันทร์สว่าง’ ชวนให้นำสินค้าของผู้ต้องขังหญิงและชาวบ้านมาขายที่ชลบุรีและกรุงเทพฯ ค่ะ เดิมทีคุณป้ามักจะนำกระเป๋า พวงกุญแจ และผลิตภัณฑ์งานฝีมือจากพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงและชาวบ้านมาขายในคาเฟ่สวัสดิการของค่ายกฤษณ์สีวะรา จังหวัดสกลนคร เป็นประจำอยู่แล้ว เพราะป้าของหนูเป็นประธานสมาคมแม่บ้านทหารบก สาขา มทบ. 29 ซึ่งมีเครือข่ายกับเรือนจำสกลนคร รวมถึงชาวบ้านที่ทำผ้าย้อมครามและงานฝีมือต่าง ๆ ในพื้นที่”
“หนูต้องขอบคุณคุณป้ามาก ๆ ที่เป็นคนผลักดันและเปิดโอกาสให้เริ่มทำ Sakon Edit ขึ้นมาค่ะ” เธอเสริม
อย่างไรก็ตาม แม้ที่มาของ Sakon Edit จะมาจากการนำของท้องถิ่นมาขาย แต่ระหว่างทาง เมเจอร์กลับพบว่าตัวเองอยากทดลองกับวิธีคิดและวิธีเล่าเรื่องมากกว่านั้น และยังต้องการต่อยอดให้มันไปไกลกว่าเดิม เธออธิบายว่า
“ด้วยความที่หนูชอบการออกแบบและการทำแบรนด์ดิ้งอยู่แล้ว หนูรู้สึกว่า ไม่สามารถนำสินค้ามาขายเฉย ๆ ได้ แต่อยากสร้างวิธีนำเสนอและภาพลักษณ์ขึ้นมาใหม่ในแบบที่ตัวเองถนัดมากกว่า ก่อนหน้านี้หนูทำแบรนด์เคสโทรศัพท์อยู่แล้วและดูแลเกือบทุกขั้นตอนด้วยตัวเอง ช่วงหนึ่งเริ่มรู้สึกหมดไฟกับแบรนด์เคส แต่ก็เป็นคนที่อยู่นิ่งไม่ได้ เลยอยากหาอะไรใหม่ ๆ ทำ พอเริ่มคิดเกี่ยวกับ Sakon Edit ภาพของแบรนด์ก็เริ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ ค่ะ”
“ตอนแรกหนูยังคิดไม่ออกว่าจะนำสินค้ามาขายยังไง เพราะถึงแม้จะชอบผ้าไทยและงานฝีมืออยู่แล้ว แต่การขายสินค้าในรูปแบบเดิม ๆ ยังไม่ใช่ทางของหนูเท่าไร จนได้คุยกับน้องสาวเรื่องการถ่ายภาพสินค้า ช่วงนั้นหนูกำลังอินกับร้านเสื้อผ้าวินเทจที่ถ่ายภาพแบบดิบ ๆ ใช้กำแพงสีขาว ปูนเปลือย และองค์ประกอบที่เรียบง่าย เลยลองนำแนวทางนั้นมาใช้กับสินค้า จากนั้นทั้งเรื่องการถ่ายภาพ มู้ดแอนด์โทน และวิธีเล่าเรื่องงานฝีมือก็เริ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ”
“พอภาพของแบรนด์เริ่มชัด หนูก็อยากได้ชื่อที่สื่อถึงสกลนคร แต่ยังมีความร่วมสมัย เลยได้เป็นชื่อ Sakon Edit ขึ้นมาค่ะ โดย Sakon หมายถึง สกลนคร ส่วน Edit คือการนำสิ่งที่มีอยู่แล้วกลับมาเล่าใหม่ ผ่านภาพ การจัดวาง และอารมณ์ของแบรนด์ เพื่อเปิดมุมมองใหม่ที่มีต่อผ้าย้อมครามและงานฝีมือท้องถิ่น Sakon Edit เลยมีแนวทางเป็น Street Craft, Raw and Contemporary”
“หนูอยากนำงานฝีมือที่มีรากมาจากวัฒนธรรมท้องถิ่นมาเล่าในมุมที่ร่วมสมัยและเข้าถึงคนรุ่นใหม่มากขึ้น อยากให้เห็นว่า ผ้าย้อมครามสามารถนำไปใช้กับการแต่งตัวได้หลากหลายสไตล์ ไม่จำเป็นต้องอยู่ในภาพจำแบบดั้งเดิมเสมอไปค่ะ สิ่งที่อยากเน้นคือ หนูไม่ได้เป็นคนออกแบบหรือผลิตผลงานเหล่านี้เองนะคะ ผลงานเกิดจากฝีมือของพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงและชาวบ้านจังหวัดสกลนคร ส่วนหนูทำหน้าที่คัดเลือก นำเสนอ และเล่าเรื่องสินค้าผ่านมุมมองของตัวเองค่ะ”
“สิ่งที่หนูอยากส่งต่อผ่าน Sakon Edit มีอยู่สองอย่าง คือ ความรักและโอกาสค่ะ ความรักคือหนูทำทุกอย่างด้วยความรักที่มีต่องาน งานฝีมือ และจังหวัดสกลนคร หนูอยากให้คนเห็นว่าสกลนครมีเรื่องราว วัฒนธรรม และงานฝีมือที่น่าสนใจมากกว่าภาพจำเดิม ๆ ส่วนโอกาส หนูมองว่างานฝีมือสามารถเป็นพื้นที่ที่เชื่อมโยงคนทำกับผู้คนในวงกว้างได้ ไม่ว่าจะเป็นชาวบ้านหรือพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงจากเรือนจำสกลนครที่มีส่วนในการผลิตสินค้า หนูอยากช่วยให้งานและความตั้งใจของพวกเขาได้รับการมองเห็น รวมถึงช่วยสร้างช่องทางในการนำเสนอผลงานผ่าน Sakon Edit ค่ะ”
เมื่อสิ่งที่ Sakon Edit ต้องการสื่อสารชัดขึ้น คาแรกเตอร์ของแบรนด์ก็เริ่มก่อตัวขึ้นจากการจับคู่ระหว่างงานฝีมือกับภาษาของแฟชั่น และหนึ่งองค์ประกอบสำคัญที่กลายเป็นทั้งสัญลักษณ์และจุดเริ่มต้นของแบรนด์ก็คือ ‘กะรอกด่อน’ หรือ ‘กะรอกขาว’
“ถ้าพูดถึงเอกลักษณ์ของ Sakon Edit หนูคิดว่าน่าจะเป็นความดิบและความสตรีทที่ผสมเข้ากับงานฝีมือท้องถิ่นค่ะ หนูอยากนำเสนอผ้าย้อมครามและผลิตภัณฑ์จากชาวสกลนครในมุมมองที่ร่วมสมัยขึ้น แต่ยังคงความเป็นงานฝีมือและเรื่องราวของคนทำเอาไว้ อยากให้คนจดจำว่าเราเป็นแบรนด์ที่นำงานฝีมือจากสกลนครมาเล่าใหม่ในแบบที่มีความดิบ มีความสตรีท และเข้าถึงคนรุ่นใหม่ได้ค่ะ”
“อีกอย่างที่อยากให้คนจดจำคือ ‘พวงกุญแจกระรอกผ้าย้อมคราม’ เพราะกระรอกเป็นสัญลักษณ์สำคัญของจังหวัดสกลนคร และเป็นหนึ่งในองค์ประกอบของโลโก้ Sakon Edit ด้วย แล้วก็ยังเป็นองค์ประกอบแรกที่หนูคัดสรรมา มันเลยมีความหมายกับหนูมากเป็นพิเศษ และเหมือนเป็นจุดเริ่มต้นของแบรนด์ค่ะ”
เธอยังแชร์ถึงกระบวนการทำงานให้ฟังด้วยว่า “ขั้นตอนที่หนูสนุกมากคือการคิดว่าจะนำของแต่ละชิ้นมานำเสนอยังไง ทั้งการเลือกชุด การ Styling ว่าชิ้นไหนเหมาะกับกางเกงหรือเสื้อแบบไหน รวมถึงมุมในการถ่ายภาพ เพื่อให้งานยังคงความเป็นงานฝีมือ แต่มีความร่วมสมัยและเข้ากับคาแรกเตอร์ของแบรนด์”
“หลังจากที่ได้รับสินค้าจากคุณป้า พวกเราจะคัดเลือกสินค้าอีกครั้ง โดยดูรายละเอียดของแต่ละชิ้น เช่น แพตเทิร์น ความสวยของลวดลาย ตำหนิ และความเข้ากันกับสไตล์ของ Sakon Edit ค่ะ ในส่วนของวัสดุและกระบวนการผลิต สินค้าแต่ละชิ้นมีจุดเริ่มต้นจากฝีมือของชาวสกลนคร ตั้งแต่การทอผ้า การย้อมคราม ไปจนถึงการนำผ้ามาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น พวงกุญแจกระรอกผ้าย้อมคราม และกระเป๋า Pouch ที่ปักลายดอกไม้ ซึ่งทำมือโดยพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงจากเรือนจำสกลนครค่ะ”
สำหรับผลงานล่าสุดที่เมเจอร์ขอหยิบมาเล่าเป็นตัวอย่างให้พวกเราฟัง ประกอบไปด้วยสินค้าที่สะท้อนการทดลองของแบรนด์ในช่วงเวลานี้ ไปจนถึงชิ้นงานที่ลองขยับภาพของ Sakon Edit ไปสู่ความสตรีทมากขึ้น
“ผลงานล่าสุดที่อยากเล่ามีสองชิ้นค่ะ คือ ‘Object 004 – Indigo Archive Pouch’ และ ‘Object 005 – Woven Code Backpack’ สำหรับ Object 004 จุดเริ่มต้นมาจากคุณป้าส่งรูปสินค้ามาให้พวกเรา พอเห็นแล้วรู้สึกว่าเป็นกระเป๋าที่น่ารัก แปลกใหม่ และเข้ากับ Sakon Edit มาก ๆ เลยตัดสินใจนำมานำเสนอค่ะ”
“ตอนแรกที่ลงโพสต์ไป หนูไม่ได้คาดหวังว่าสินค้าจะได้รับการตอบรับทันที แต่ปรากฏว่า ของหมดตั้งแต่ชั่วโมงแรกเลยค่ะ อาจจะเพราะมีของมานิดเดียวด้วย (หัวเราะ) หลังจากนั้นพอลองยิงแอด ก็มีลูกค้าสั่งเพิ่มเข้ามาจนต้องทำ Waiting List ตัวนี้จึงกลายเป็นหนึ่งในสินค้าที่ขายดีของ Sakon Edit สิ่งที่หนูชอบคือการผสมผสานเทคนิคการทอผ้าหลายแบบไว้ในกระเป๋าใบเดียว ทำให้มีรายละเอียดและเอกลักษณ์ที่น่าสนใจค่ะ”
“ส่วน Object 005 เป็นผลงานล่าสุดแบบสด ๆ ร้อน ๆ และมีเพียงหนึ่งใบค่ะ ใบนี้เป็นกระเป๋าที่หนูชอบมาก เพราะทำจากผ้าทอมือทั้งหมด เนื้อผ้านุ่ม ลวดลายชัด และมีคุณภาพที่รู้สึกได้เมื่อสัมผัส สำหรับกระเป๋าใบนี้ หนูอยากทดลองนำเสนอให้มีความสตรีทมากขึ้น โดยเลือกถ่ายภาพผ่านสไตล์การแต่งตัวที่หนูชอบและเป็นตัวของหนูเอง”
“หนูอยากให้ทุกคนเห็นว่า ผ้าทอมือหรือกระเป๋าคราฟต์ก็สามารถนำมาแมตช์กับการแต่งตัวแบบนี้ได้ ไม่จำเป็นต้องแต่งแบบดั้งเดิมเพียงอย่างเดียวค่ะ ตัวนี้อาจแตกต่างจากมู้ดเดิมของ Sakon Edit อยู่พอสมควร เพราะมีความ Swag ขึ้นมาอีกนิด (หัวเราะ) หนูก็แอบกลัวว่า ผู้ติดตามเดิมอาจรู้สึกแปลกใจ แต่คิดว่าการทดลองนำเสนอในรูปแบบใหม่ๆ ก็เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้แบรนด์เติบโตขึ้นค่ะ”
หลังจากตั้งไข่มาได้สามเดือนนิด ๆ Sakon Edit เองก็ค่อย ๆ เปลี่ยนไปพร้อมกับคนทำ จากช่วงแรกที่ยังทดลองค้นหาภาพของแบรนด์ มาถึงวันนี้ที่เมเจอร์เริ่มมองเห็นแนวทางของตัวเองชัดขึ้น รวมถึงได้เห็นการตอบรับจากคนที่ติดตามและเลือกหยิบงานของ Sakon Edit กลับไปใช้ในชีวิตจริง
“ตอนนี้ Sakon Edit เพิ่งเริ่มดำเนินการมาได้ประมาณสามเดือนนิด ๆ ค่ะ สิ่งที่เปลี่ยนแปลงไปจากตอนเริ่มต้นมากที่สุด น่าจะเป็นเรื่องภาพลักษณ์และแนวทางของแบรนด์ เพราะช่วงแรกหนูยังเห็นภาพไม่ค่อยชัดว่า เราควรถ่ายภาพออกมาอย่างไร หรือควรมีมู้ดแอนด์โทนแบบไหน แต่ถึงแม้ว่าเราจะมีภาพในหัวแล้ว แต่พอลองทำจริงบางครั้งก็ยังไม่ค่อยพอใจเท่าไร และค่อนข้างกังวลว่ามู้ดของ Sakon Edit จะคล้ายกับแบรนด์เคสโทรศัพท์ที่ทำอยู่หรือเปล่า เพราะอยากให้ทั้งสองแบรนด์แตกต่างกันค่ะ”
“แต่ตอนนี้หนูรู้สึกพอใจกับแนวทางของ Sakon Edit มากขึ้น เพื่อนก็ช่วยแอพพรูฟแล้วว่า ทั้งสองแบรนด์แตกต่างกันจริง ๆ (หัวเราะ) หนูเองก็รู้สึกแบบนั้น เหมือนเป็นตัวหนูในเวอร์ชันที่โตขึ้น ได้ลองทำสิ่งที่อยากทำมากขึ้น และมีอิสระในการถ่ายทอดความคิดสร้างสรรค์ของตัวเองค่ะ”
“และถึงแม้แบรนด์จะเพิ่งเริ่มต้นได้ไม่นาน แต่หนูก็มีความสุขกับหลาย ๆ อย่าง เช่น มีลูกค้าที่ซื้อพวงกุญแจตั้งแต่ชิ้นแรก แล้วกลับมาซื้อกระเป๋าที่ปักโดยพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงอีกครั้ง หนูรู้สึกประทับใจและดีใจมากที่ลูกค้าชื่นชอบและกลับมาซื้อซ้ำค่ะ แล้วก็ยังมีลูกค้าที่เคยซื้อพวงกุญแจกระต่ายแล้วบอกว่าเห็นครั้งแรกก็ชอบเลย และพอเข้ามาดูใน Instagram ของร้านก็มีแต่ของสวย ๆ คำพูดเหล่านี้มีความหมายกับพวกเรามากๆ ค่ะ หนูรู้สึกขอบคุณและซาบซึ้งกับการสนับสนุนของลูกค้าทุกคนจริง ๆ”
Object 001 – The White Squirrel
เป็นชิ้นงานแรกที่หนูนำมาทำใน Sakon Edit กระรอกตัวนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากกระรอกด่อนที่หนองหาน จังหวัดสกลนคร ซึ่งกระรอกก็เป็นสัญลักษณ์สำคัญของสกลนครและเป็นองค์ประกอบหนึ่งในโลโก้ของเรา ชิ้นนี้มีความหมายกับหนูเป็นพิเศษ เพราะเป็นเหมือนจุดเริ่มต้นของ Sakon Edit และพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิงเป็นคนทำแต่ละตัวด้วยความตั้งใจ โดยแต่ละตัวจะมีลายหางที่แตกต่างกันออกไป ทำให้ไม่มีตัวไหนเหมือนกันทั้งหมดค่ะ
Object 004 – Indigo Archive Pouch
เป็นหนึ่งในสินค้าขายดีของ Sakon Edit หนูชอบเพราะรู้สึกว่า มีความแปลกใหม่ และการใช้สีในกระเป๋าก็น่าสนใจมาก มีทั้งสีเบจ สีฟ้าคราม และสีขาวผสมกัน ทำให้มีเอกลักษณ์ไม่เหมือนกระเป๋าทั่วไป การนำผ้าหลายสีและเทคนิคการทอที่แตกต่างกันมาอยู่ด้วยกัน ทำให้กระเป๋าใบนี้มีความน่าสนใจ และแสดงให้เห็นว่างานฝีมือท้องถิ่นสามารถมีความร่วมสมัยได้ค่ะ
Object 005 – Woven Code Backpack
เป็นกระเป๋าที่ทอมือทั้งใบจากฝีมือของชาวสกลนคร หนูชอบชิ้นนี้มาก เพราะได้หยิบงานฝีมือที่มีอยู่แล้วมาถ่ายทอดผ่านมุมมองของตัวเอง ทั้งการถ่ายภาพและการแต่งตัวในสไตล์ที่หนูชอบ หนูอยากให้คนเห็นว่ากระเป๋าผ้าทอมือสามารถนำมาแมตช์กับการแต่งตัวหลากหลายรูปแบบได้ ไม่จำเป็นต้องใช้ในรูปแบบเดิม ๆ เสมอไป และอยากให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงงานฝีมือของชาวสกลนครผ่านวิธีการนำเสนอที่ร่วมสมัยมากขึ้นค่ะ
และเมื่อมองไปข้างหน้า สิ่งที่เมเจอร์อยากเห็นไม่ได้มีเพียงการขยับขยายตัวของ Sakon Edit ในฐานะแบรนด์ แต่คือการที่งานฝีมือและเรื่องราวของคนทำได้เดินทางไปไกลกว่าเดิม
“ในอนาคตหนูอยากให้ Sakon Edit เติบโตเป็นแบรนด์ที่ช่วยนำเสนอเรื่องราวและงานฝีมือของสกลนครให้คนรู้จักมากขึ้นค่ะ หนูอยากเห็นคนรุ่นใหม่หันมาหยิบผ้าไทยมาใช้กันมากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องแต่งตัวในรูปแบบดั้งเดิมเสมอไป แต่อยากให้เห็นว่าผ้าไทยก็สามารถมีความเฟี้ยว เท่ และเข้ากับสไตล์การแต่งตัวที่หลากหลายได้เหมือนกัน”
“สิ่งที่อยากลองทำเพิ่มเติมในอนาคตคือการนำ Sakon Edit ไปออกบูธที่ต่างประเทศค่ะ หนูอยากลองดูว่างานฝีมือจากสกลนครจะได้รับความสนใจจากคนกลุ่มใหม่ ๆ อย่างไร และอยากให้คนที่ไม่เคยรู้จักสกลนครมาก่อนได้มีโอกาสทำความรู้จักผ่านงานฝีมือเหล่านี้”
เธอทิ้งท้ายไว้ว่า “ หนูอยากเห็น Sakon Edit เป็นแบรนด์ที่มีเอกลักษณ์ มีความร่วมสมัย และสามารถพางานฝีมือของสกลนครไปสู่กลุ่มคนใหม่ ๆ ทั้งในไทยและต่างประเทศ โดยยังคงความเป็นท้องถิ่นและเรื่องราวของคนทำเอาไว้ สำหรับหนู การเติบโตของแบรนด์ไม่จำเป็นต้องหมายถึงยอดขายที่มากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่อยากให้เป็นการเติบโตที่ทำให้งานฝีมือและคนที่อยู่เบื้องหลังได้รับการมองเห็นมากขึ้นด้วยค่ะ”
จากคำชวนของคุณป้า Sakon Edit ค่อย ๆ เติบโตเป็นพื้นที่ที่เมเจอร์ได้หยิบงานฝีมือจากสกลนครมาเล่าในภาษาที่ตัวเองถนัด โดยไม่ได้เปลี่ยนสิ่งที่คนทำสร้างขึ้น แต่เลือกเปลี่ยนวิธีที่งานเหล่านั้นถูกมองเห็น ให้ผ้าย้อมคราม งานทอมือ และผลงานจากชาวบ้านรวมถึงพี่ ๆ ผู้ต้องขังหญิง ได้เดินทางไปพบกับผู้คนกลุ่มใหม่ โดยยังคงเรื่องราวของคนทำเอาไว้เช่นเดิม และนี่อาจเป็นอีกหนึ่งวิธีที่ทำให้ความร่วมสมัยเดินไปพร้อมกับรากของตัวเองได้อย่างมั่นคง
ติดตามหรืออุดหนุน ‘Sakon Edit’ ได้ที่: https://www.instagram.com/editedbysakon/
