โรงเรียนสตรีจุลนาคในเย็นวันศุกร์ ต้อนรับเราด้วยเสียงเพลงเต้นออกกำลัง เมื่อเดินเข้าและขึ้นไปถึงชั้นสามของตึกเรียน เราก็เห็นบอร์ดความรู้เรื่องอาเซียน ติดตั้งข้าง ๆ โปสเตอร์โปรแกรมฉายภาพยนตร์ของ ‘เร่–หนัง’ โรงภาพยนตร์ชุมชน ซึ่งเปิดทำการต้อนรับผู้ชมและผู้ฉายแล้ววันนี้

พวกเขาเปิดตัวที่นี่ไปเมื่อวันศุกร์ที่ 7 สิงหาคมที่ผ่านมา ด้วยคำชวนง่าย ๆ ว่า “มาดื่มน้ำอัญชันและทำความรู้จักกัน” ในห้องเล็ก ๆ ที่อบอุ่นนั้น กระดานดำมีข้อความเขียนมืออธิบายว่า “เร่หนัง คือโรงภาพยนตร์ขนาดเล็ก ที่เปลี่ยนห้องเรียนให้กลายเป็นสนามเด็กเล่นของความสงสัยใคร่รู้” ซึ่งดำเนินการโดยอาสาสมัคร แบบ “ไม่มีลำดับขั้น” และเปิดให้ร่วมมือกัน ให้ใครก็ตามมาจัดกิจกรรมได้ โดยร่วมมือกับกลุ่มศิลปิน ‘อีเลิ้ง’ จัดขึ้นที่โรงเรียนสตรีจุลนาค ภายใต้บริบทความเปลี่ยนแปลงทางชนชั้น การบังคับให้พลัดถิ่น และการลบเลือนความทรงจำ ในพื้นที่

แต่นอกจากแรงขับเรื่องพื้นที่ และการสร้างโอกาสจัดกิจกรรม นอกระบบไหลเวียนหลักของโลกภาพยนตร์ เร่หนังมีแรงบันดาลใจมาจากความร่วมมือกับ Atlas Cinema ในลอนดอนด้วย ซึ่งเขาจัดฉายหนังในพื้นที่ใต้ซุ้มทางรถไฟ โครงการนี้จึงเป็นคล้ายการปรับโมเดลมาใช้ แต่ก็ไม่ได้งอกงามด้วยแนวคิดจากต่างแดนเท่านั้น เพราะที่จริง ‘หนังเร่’ ก็เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมการฉายหนังในพื้นที่สาธารณะกลางแจ้ง ซึ่งเป็นหนึ่งในแรงบันดาลใจอันสังเกตได้เช่นกัน

โปรแกรมเปิดตัวของพื้นที่แห่งนี้จะว่าเป็นการพรีเมียร์ระดับโลกก็คงไม่ผิดนัก แต่ก็เป็นผลลัพธ์จากการลงพื้นที่และสร้างความสัมพันธ์ในพื้นที่ที่ฉายหนังนี้เองด้วย กลุ่ม ‘Kin Network’ อธิบายแนวคิด ‘สร้างสัมพันธญาติ’ ของ Donna Haraway เทียบเคียงกับการเรียกคนรอบข้างว่า “ป้า” “ลุง” “พี่” “น้อง” ของคนไทย และใช้มันในกิจกรรมสร้างสัมพันธ์/ทำหนังกับผู้คนแห่งชุมชนนางเลิ้ง ผลงานสี่เรื่องใน ‘ถักใยเครือญาติ ทอสายภาพยนตร์: โปรแกรม #1 นางเลิ้ง’ คืนนั้น โดดเด่นด้วยลีลาแบบหนังบ้าน กล้องสั่นไหวกลับกลายเป็นเสน่ห์ เพราะมันแสดงร่องรอยจากการ “เป็น” ตัวตนบางอย่างส่วนหนึ่งในพื้นที่มาก่อนจะมาทำหนัง ไม่ว่าจะเรื่องราวของ ‘สนั่นชาติ เทพหัสดิน ณ อยุธยา’ และจุดเด่นเอกลักษณ์ที่ย้ำเตือนผ่านบอร์ดต่าง ๆ ของโรงเรียนสตรีจุลนาค หรือการนำชมและนำช็อปน้ำพริกของป้าเล็ก ผู้ดูแลศาลเสด็จเตี่ย ตลาดนางเลิ้งและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) หรือคำทักทายมิตรสหายในพื้นที่ของพี่เหลียน เจ้าของอาร์ตแกลเลอรี L’on และประวัติศาสตร์ที่ลุงรุ่ง ผู้นำชมวัดสุนทรธรรมทาน (วัดแคนางเลิ้ง) ฝากถึงผู้ชมน้อง ๆ หนู ๆ ที่ดูอยู่

ตลอดสุดสัปดาห์นั้นเร่หนังมีโปรแกรมฉายอีกห้าชุด ครอบคลุมตั้งแต่ ‘การเล่าเรื่องเชิงพื้นที่ผ่านภาพยนตร์’ โดยฑิมพิกา เวชปัญญา ‘nocturne for a projected city’ โดย Vess Chua ‘Museum Objects’ โดย อดิศร กลมเกลียว ร่วมกับสมาคมคริส มาร์เกอร์แห่งประเทศไทย ‘ทรานส์จอย: เฉลิมฉลองทรานส์เฟมผิวสี’ โดย Puttimeth Jantrachotechatchawan (BJ) และ ‘อำนาจที่กระทำต่อร่างกาย’ โดย ดาดฟ้า คอลเลคทีฟ

นอกจากนี้ เร่หนังกำลังเปิดรับอาสาสมัคร นักจัดโปรแกรม ภัณฑารักษ์ และผู้ที่สนใจ เข้ามาจัดฉายภาพยนตร์หรือกิจกรรมอื่น ๆ ได้ เช่น วงสนทนา เวิร์กช็อป เสวนา และงานเสียง ตั้งแต่เดือนกันยายน 2026 - มกราคม 2027 โดยพื้นที่และอุปกรณ์จะเปิดให้สาธารณะเข้ามาใช้จัดฉายได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ทีมงานจะหักเพียง 20% ของรายได้ค่าตั๋วเพื่อเป็นค่าดูแลพื้นที่ ถ้าสนใจก็เข้าไปดูรายละเอียดที่เพจ @atlas_rae_nang ได้เลย