จบลงไปแล้ว สำหรับ ‘𝐓𝐇𝐄 𝐒𝐇𝐎𝐖𝐂𝐀𝐒𝐄 𝐅𝐄𝐒𝐓𝐈𝐕𝐀𝐋’ คอนเสิร์ตโชว์เคสครั้งแรกของ ‘พล หุยประเสริฐ’ ที่ดึงตัวศิลปินคุณภาพอย่าง Jeff Satur, NONT TANONT, THE TOYS, Violette Wautier, BOWKYLION และ 4EVE มาร่วมปล่อยของด้วยกันที่ ‘อิมแพ็ค เมืองทองธานี’ ซึ่งหลังจากที่เราดูโชว์นี้จบลง ก็มีหนึ่งพาร์ทที่ติดอยู่ในใจจนอยากหยิบมาตีความตามความรู้สึกส่วนตัวเสียหน่อย นั่นก็คือ โชว์นกบินได้ในเพลง ‘นกน้อย’ ของ ‘BOWKYLION’ นั่นเอง
เครดิตภาพ: The Showcase festival by Pol Huiprasert
อธิบายให้เห็นภาพ ในพาร์ทนี้ เราจะเห็นพี่สาวโบกี้ มายืนตรงเวทีกลาง และเมื่อเธอร้องเพลงไปสักพัก ก็จะมีแท่นวงกลมกับนกน้อยห้อยลงมาเหนือศีรษะของเธอ และเมื่อแท่นนั้นเริ่มหมุนเป็นวงกลมรอบตัว ประติมากรรมนกหลายสิบตัวที่ดูไร้ชีวิต ก็เริ่มขยับปีกโบยบินในสายตาเรา และบนหน้าจอใหญ่บนเวที สิ่งนี้เรียกว่า เทคนิค ‘Zoetrope’ เทคนิคการสร้างภาพเคลื่อนไหวจากศตวรรษที่ 19 ที่ช่วยทำให้วัตถุนิ่ง ๆ เคลื่อนไหวได้ด้วยภาพลวงตา
ผู้ที่คิดค้นเทคนิคนี้เป็นคนแรกคือ วิลเลียม จอร์จ ฮอร์เนอร์ (William George Horner) นักคณิตศาสตร์ชาวอังกฤษ โดยเขาสร้างมันขึ้นมาใรปี 1834 เดิมทีเขาตั้งชื่อมันว่า ‘Daedalum’ (อิงตามชื่อเดดาลัส สถาปนิกและช่างฝีมือสุดโด่งดังในตำนานกรีก) แต่คนทั่วไปกลับตั้งฉายามันว่า ‘Wheel of devil’ หรือ ‘วงล้อปีศาจ’ แทน อย่างไรก็ตาม ผลงานของเขายังไม่ค่อยได้รับความนิยมมากนัก จนกระทั่ง 30 ปีต่อมา มันถึงถูกนำกลับมาพัฒนาและจดสิทธิบัตรใหม่ในสหรัฐอเมริกาช่วงปี 1867 โดย มิลตัน แบรดลีย์ (Milton Bradley) และ วิลเลียม เอนซายน์ ลินคอล์น (William Ensign Lincoln) รวมถึง เฮนรี วัตสัน ฮัลเลตต์ (Henry Watson Hallett) ในอังกฤษ ซึ่งลินคอล์นนี่เองที่เป็นคนตั้งชื่อให้สิ่งนี้ใหม่ว่า ‘Zoetrope’ เป็นคำภาษากรีกที่หมายถึง ‘วงล้อแห่งชีวิต’ ทุกคนเลยจดจำมันด้วยชื่อนี้มานับแต่นั้น
Zoetrope
คำว่า ‘วงล้อแห่งชีวิต’ ถือว่าสอดคล้องกับความสามารถของ Zoetrope ที่ทำให้ภาพนิ่งสามารถมีลมหายใจของตัวเองขึ้นมาได้ ผ่านการเรียงภาพหรือวัตถุเป็นลำดับรอบวง แล้วหมุนพร้อมมองผ่านช่องแคบ ๆ ที่คอยตัดภาพให้เห็นทีละเฟรม เมื่อภาพเปลี่ยนเร็วต่อเนื่อง สมองจะเชื่อมเข้าหากันจนกลายเป็นการเคลื่อนไหว ทั้งที่แท้จริงคือภาพนิ่งที่ถูกจัดจังหวะไว้อย่างพอดี
เมื่อลองพิจารณากับความหมายของเพลง ‘นกน้อย’ เพลงที่พูดถึงสัตว์ที่เรามักมองว่า เป็นสัญลักษณ์ของ ‘อิสรภาพ’ แต่ในเพลงนี้ นกเหล่านั้นกลับถูกจองจำเพราะเลือกที่จะบินเป็นวงกลมและไม่ได้ขยับไปไหนไกลกว่าจุดเดิม สะท้อนภาพความสัมพันธ์แบบมูฟออนเป็นวงกลม การไม่สามารถหลุดพ้น ของนกน้อยผู้มีอิสรภาพ ผู้ที่สามารถบินหนีออกไปได้ตลอดเวลา แต่กลับเลือกที่จะวนอยู่ที่เดิม
การใช้เทคนิค Zoetrope มาถ่ายทอดเพลง นกน้อย จึงยิ่งขยี้อารมณ์ของเพลง เพราะมันตั้งอยู่บน 'การวนลูป' และ ‘ภาพลวงของการเคลื่อนไหว’ ที่หลอกตาให้สิ่งนิ่งดูมีชีวิต เหมือนความสัมพันธ์ที่ดูเหมือนกำลังไปต่อ ทั้งที่จริงเป็นเพียงการวนซ้ำของเฟรมเดิมในจังหวะใหม่ ทำให้ ‘วงล้อแห่งชีวิต’ ไม่ได้พาเราไปข้างหน้าเสมอไป แต่อาจพากลับมาที่เดิมซ้ำแล้วซ้ำเล่า เหมือนนกที่ยังบินอยู่ แต่ไม่เคยไปถึงไหนเลย
อย่างไรก็ตาม นี่เป็นการตีความหมายจากความอินส่วนตัวเท่านั้น หากใครที่มองเห็นอะไรนอกเหนือจากนี้ ก็ลองมาแชร์กันได้นะ
อ้างอิง
https://www.zoetrope.org/zoetrope-history
https://www.etymonline.com/word/zoetrope
https://roisinbarrnwrc.wordpress.com/2012/10/11/william-horner/
https://pebblestudios.co.uk/2017/07/william-horner-the-history-of-animation/
